Kıyı tipleri — Türkiye'de görülenler ve görülmeyenler
Kıyı tipleri KPSS'nin en çok karıştırılan konularından biridir, çünkü soruların bir kısmı Türkiye'de görülmeyen tipler üzerine kuruludur: fiyort, skayer, watt, haliç ve resif kıyıları ülkemizde yoktur. Aşağıdaki listede her kıyı tipinin nasıl oluştuğu, Türkiye'de görülüp görülmediği ve görülüyorsa nerede olduğu yazılı. Haritada oynarken kıyı tipi Türkiye'de görülüyorsa örneğinin bulunduğu ile, görülmüyorsa alttaki düğmeye tıklıyorsun.
Kıyı tipi Türkiye'de görülüyorsa örneğinin bulunduğu ile tıkla. Görülmüyorsa haritanın altındaki düğmeyi kullan.
Haritayı parmağınla yana kaydırabilirsin.
13 soruluk tur · ilk denemede 100 puan
Coğrafya oyunu sıralaması
- 🥇fyz_265 doğru530
- 🥈ahmetefe394 doğru430
- 🥉bigbey672 doğru200
- 4.sinem_10 doğru0
Puanlama
İlk denemede bildiğin her öge 100 puan, sonradan bildiğin 40 puan. Soru başına 12 saniyenin altında kaldığın her saniye +3 puan. Her kategoride en yüksek puanın tarayıcında saklanır.
Bu oyunda çıkan 13 kıyı tipi
Oyundan önce göz atmak ya da sonrasında tekrar etmek için tam liste.
- Dalmaçya tipi kıyıKıyı tipi
- Kıyıya paralel uzanan dağların deniz yükselince sular altında kalmasıyla oluşur; kıyıya paralel uzun adalar ve boyuna koylar ortaya çıkar. Adını Hırvatistan'ın Dalmaçya kıyılarından alır. Türkiye'de Antalya'nın batısında, Kaş–Finike arasında görülür.
- Ria tipi kıyıKıyı tipi
- Denize dik uzanan akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur; derin ve dar körfezler, girintili çıkıntılı bir kıyı ortaya çıkar. Türkiye'de en belirgin örnekleri Güneybatı Anadolu'da, Muğla kıyılarındadır (Gökova, Hisarönü, Fethiye).
- Boyuna (konkordan) kıyıKıyı tipi
- Dağ sıralarının kıyıya paralel uzandığı kıyı tipidir. Kıyı sade ve az girintilidir, doğal liman azdır, kıyı ile iç kesim arasındaki ulaşım geçitlere bağlıdır. Türkiye'de Akdeniz ve Karadeniz kıyıları bu tiptedir.
- Enine (diskordan) kıyıKıyı tipi
- Dağ sıralarının kıyıya dik uzandığı kıyı tipidir. Kıyı çok girintili çıkıntılıdır, doğal liman ve körfez boldur, iç kesime ulaşım kolaydır. Türkiye'de Ege kıyıları bu tiptedir; bu yüzden Ege'de liman kentleri gelişmiştir.
- Limanlı (lagün) kıyıKıyı tipi
- Kıyı oklarının bir koyun ağzını kapatmasıyla denizden ayrılan sığ göller oluşur. Türkiye'de Karadeniz'de Terkos ve Büyükçekmece, Akdeniz'de Akyatan ve Akyayan bu şekilde oluşmuştur.
- Delta kıyısıKıyı tipi
- Akarsuyun taşıdığı alüvyonların ağızda birikmesiyle denize doğru büyüyen ova oluşur. Gelgitin zayıf, kıyının sığ ve akarsuyun bol alüvyonlu olması gerekir. Türkiye'de Çukurova (Seyhan–Ceyhan), Bafra ve Çarşamba (Kızılırmak–Yeşilırmak) deltalarıdır.
- TomboloKıyı tipi
- Kıyıya yakın bir adanın kıyı oklarıyla anakaraya bağlanmasıdır. Türkiye'deki en bilinen örneği Kapıdağ Yarımadası'dır.
- Falezli (yalıyar) kıyıKıyı tipi
- Dalga aşındırmasıyla oluşan dik kıyı basamaklarıdır. Türkiye'de Antalya'nın traverten falezleri ile Karadeniz ve Marmara'nın bazı kıyılarında görülür.
- Haliç (estuar) tipi kıyıKıyı tipiTürkiye'de görülmez
- Gelgitin güçlü olduğu yerlerde akarsu ağzının huni biçiminde genişlemesidir. Türkiye'de gelgit çok zayıf olduğu için GÖRÜLMEZ — sınavda sık sorulan bir 'yoktur' bilgisidir.
- Fiyort tipi kıyıKıyı tipiTürkiye'de görülmez
- Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan derin, dik yamaçlı koylardır. Türkiye'de buzullaşma yeterli olmadığı için GÖRÜLMEZ. Norveç kıyıları tipik örnektir.
- Skayer (skjaergaard) tipi kıyıKıyı tipiTürkiye'de görülmez
- Buzul aşındırmasıyla oluşan hörgüç kayaların sular altında kalmasıyla binlerce küçük adacık ortaya çıkar. Türkiye'de GÖRÜLMEZ; Finlandiya ve İsveç kıyılarında yaygındır.
- Watt tipi kıyıKıyı tipiTürkiye'de görülmez
- Gelgit genliğinin çok yüksek olduğu sığ kıyılarda, alçalma sırasında ortaya çıkan geniş çamur düzlükleridir. Türkiye'de gelgit zayıf olduğu için GÖRÜLMEZ; Kuzey Denizi kıyılarında görülür.
- Resif kıyısıKıyı tipiTürkiye'de görülmez
- Mercanların sığ ve sıcak sularda oluşturduğu kıyıdır. Suyun 20 °C'nin altına düşmemesi gerekir. Türkiye'de GÖRÜLMEZ; Avustralya'nın Büyük Set Resifi tipik örnektir.